ika-11 ng Disyembre taong 2014

Ika’tlong Lingguhang papel:

            [What is Philosophy demonstrated in ancient Chinese Philosophy by Confucius in the way he characterized the ideal human being?]

            Sinanasabi na ang tao’y isa sa mga pinakamataas na uri ng nabubuhay sa mundo, sapagkat may kakayahan itong mag-isip o lumikha ng mga kakaibang bagay. Kung sa sagradong Bibliya ang ating pagbabasehan, nakasaad rin na ang tao’y inatasan ng Diyos’ama na pangalagaan ang kanyang mga nilikha. Matapos mabanggit ang mga ideyang nagpapatunay na ang tao’y pinakamataas na uring nabubuhay, nasagi sa aking isipan ang isang tanong na “Paano nga ba natin matatawag na tao ang isang nilalalang?”. Ang pagiging ganap ay hindi lamang tumutukoy sa pagkakaroon ng kompleto at malusog na pangangatawan, sa pilosopiya ni Confucius sa panahon ng sinaunang Tsina ay kanyang binibigyang diin kung ano ang nasa sa isang tao (ideal human being), ang pilosopiyang ito ay naglalayong maipaliwanag kung papaano nagiging ganap na tao ang isang nilalang. Ayon kay Confucius, ang ganap tao’y may paninindigan, katwiran, at puso na siyang binubuo ng isang tao.

            Ang tao’ may paninindigan, ang isang nilalang ay magiging isang ganap na tao kapag may sarili siyang prinsipyo na pinaiiral sa kanyang aspeto. Ang prinsipyong ito’y naka-angkla parin sa kung ano ang tama at siyang nararapat. Ang ganap na tao’y hindi nagpapadala sa mga maling paniniwala na magbubunga ng kasamaan sa kanyang sarili at sa kanyang nakapaligid-ligid. Ang kanyang prinsipyo ay isang matibay na pundasyon sa isang istraktura, na sin’tibay ng isang blokeng simento na di’matitinag o matutumba sa paghagupit ng anong bagayo. Kapag ang isang nilalang ay may paninindigan sa kanyang prinsipyong tapat sa kung ano ang tama at nararapat, ang nilalang na ito’y magkakaroon ng matibay na paniniwala sa buhay, na kahit sino ma’y hindi ito magigiba.

            Ang tao’y may katwiran, ang pagiging makatwiran ay tumutukoy sa kakayahan ng isang nilalang na magpagwari-wari o mapagnilay-nilayan ang mga bagay-bagay na makakaapekto sa kanyang hakbangin patungo sa kanyang layunin. Ang layunin ng pagiging maktwiran ay naglalayong maituwid ang mga paniniwala o mga hakbangin sa tuwing gagawa ng isang desisyon o tutungo sa isang layunin. Kapag ang isang nilalang ay napagwawari ang mga hakbanging ito, at isinagawa ang mga ito’y hindi magdudulot ng kanyang kapahamakan. Sa kaisipang ito, alam niya kung ano ang tama sa mali at pipiliin kung ano ang tama at nararapat.

            Ang tao’y may puso, ang puso’y tumutukoy sa kabutihan ng isang tao at tanglaw ang katotohanan ng mundo.  Ang puso’y nagpapamalas ng kabutihan na siyang isang esentsiyal sa isang tao, sa puso rin nakakubli ang tunay na pagkatao ng isang tao. Nagiging isang templo o tahanan ito ng kaluluwa ng isang pagkatao ng isang tao na nagtutulak sa’kanya na gumawa ng mabuti ayon sa nararapat.

            Matapos ang ilang pagpapaliwanag sa mga kasangkapan ng isag nilalang upang maging isang ganap na tao, na ang isang ganap na tao’y may paninindigan na naglalayong pagtibayin ang prinsipyo, ang isang ganap na tao’y may katwiran na tumutukoy sa pagwawari-wari sa mga hakbanging patungo sa isang mabuting layunin, at sa huli ay ang ganap na tao’y may puso na tanglaw ang katotohanan at nagtutulak sa isang tao na gumawa ng mabuti.