ika-15 ng Disyembre taong 2014: ikalabingpitong araw

[Ssu-ma Niu, worrying, said, “All people have brothers but I have none.”  Tzu-hsia said, “I have heard [from Confucius] this saying:  ‘Life and death are the decree of Heaven (ming); wealth and honor depend on Heaven.  If a superior man is reverential (or serious) without fail, and is respectful in dealing with others and follows the rules of propriety, then all within the four seas (the world) are brothers.’  What does the superior man have to worry about having no brothers?”]

                                                                                         -Analects 12:5

                  May tao bang walang kapatid? Ang mga winika ni Confucius ay nagpalubag sa aking damdamin na isang bugtong na anak na tulad ni Ssu-ma Niu na nababahalang na nag-iisa. Sa pahayag ni Confucius sinasabi na walang tao sa mundo na walang kapatid, ibigsabihin ay wala man akong kapatid na nanggaling sa iisang magulang ay mayroon parin akong kapatid sa iisang tagapaglikha. Paano ba makikilala ang aking mga kapatid? Ayon sa sinabi ni Confucius, upang makilala ang aking mga kapatid kung ako'y maging isang mabuting tao. Ang pagiging mabuti ay tumutukoy sa isang prinsipyong ginagawa na kung ano ang tama at ano ang siyang nararapat, kaakibat pa nito ang pagiging tapat at taos-puso sa paggawa kung ano ang tama at nararapat. Kung gayon, may kahirapan pala na makilala ang aking kapatid, sa panahong ito bihira ko nalamang magagawa kung ano ang tama at nararapat ng taos puso sapagkat hindi ko pa alam kung ano ang tama at ano ang nararapat.

Ika-12 ng Disyembre taong 2014: ikalabinganim na araw

[Confucius said, “He who learns but does not think is lost; he who thinks but does not learn is in danger”]

                                                                                                                        Analects 2:15

            Sinasabi na ang taong natututo na hindi nag-iisip ay nawawala sa kanyang direksyon, at ang taong nag-iisip ngunit hindi natututo ay malapit sa kapahamakan. Ang tao’y may natutunan sa kanyang mga karanasan o sa simpleng leksyon sa paaralan kasabay ang iba’t ibang paraan upang matutu, ngunit hindi naman napagwawari o naisasapuso ang mga kaaalamang isinubo, ang lahat ng kaalaman ay mawawalan ng saysay at maglilito lamang sa kanyang mga hakbangin patungo sa kanyang layunin. Kapag naman ang tao’y nag-iisip ngunit hindi naman natututo ay waring isang mangmang na naglalakad sa isang kapatagan na maraming matitinik na halaman. Alam niyang maraming matitinik na halaman na kanyang maaapakan kapag siya ay dumaan, pero sa kabila ng kaalamang ito patuloy parin siyang dumaraan ditto at laging naapakan ang matitinik na halaman. Sa halimbawang yaon ay napapakita na parang isang “katangahan” ang kanyang ginagawa nasa isip niya ang kapahamakan ngunit hindi parin natututo at patuloy parin sa pagkakamali na nagbunga sa kanyang kapahamakan.

ika-11 ng Disyembre taong 2014:ika labinglimang araw

[tzu-kung asked about the superior man. Confucius said, “He acts before he speaks and then speaks according to his actions.”]

                                                                                                            -Analects 2:13

            Sa prinsipyong sinabi ni Confucius kay Tzu-Kung naangkop ditto ang sikat na kasabihan sa wikang Ingles na “Actions speaks louder than words”, na ibigsabihin ay mas mayroong nasasabi ng kilos kung ihahalintulad sa mga salita. Sa kasabihang ito’y naalala ko noong nakaraang taon noong natutunan ko ng salitang “DISCERNMENT” o pagwawari-wari na ibigsabihin ay pagtitimbang-timbang sa mga hakbangin sa tuwing gagawa ng isang desisyon. Naging isang prinsipyo na lagi kong sinasabi sa aking mga kaklase ngunit hindi ko naman nasusunod at hindi ko naman kayang pangatawanan. Sa isang pagkakataon ay napag-nilayan kong hindi kop ala nagagampanan ang aking mga sinabi waring ako’y naging isang mangmang at katawa-tawa, minsan ay naiisip kong tumahimik nalang sa halip na maging isang impokrito.

ika-11 ng Disyembre taong 2014

Ika’tlong Lingguhang papel:

            [What is Philosophy demonstrated in ancient Chinese Philosophy by Confucius in the way he characterized the ideal human being?]

            Sinanasabi na ang tao’y isa sa mga pinakamataas na uri ng nabubuhay sa mundo, sapagkat may kakayahan itong mag-isip o lumikha ng mga kakaibang bagay. Kung sa sagradong Bibliya ang ating pagbabasehan, nakasaad rin na ang tao’y inatasan ng Diyos’ama na pangalagaan ang kanyang mga nilikha. Matapos mabanggit ang mga ideyang nagpapatunay na ang tao’y pinakamataas na uring nabubuhay, nasagi sa aking isipan ang isang tanong na “Paano nga ba natin matatawag na tao ang isang nilalalang?”. Ang pagiging ganap ay hindi lamang tumutukoy sa pagkakaroon ng kompleto at malusog na pangangatawan, sa pilosopiya ni Confucius sa panahon ng sinaunang Tsina ay kanyang binibigyang diin kung ano ang nasa sa isang tao (ideal human being), ang pilosopiyang ito ay naglalayong maipaliwanag kung papaano nagiging ganap na tao ang isang nilalang. Ayon kay Confucius, ang ganap tao’y may paninindigan, katwiran, at puso na siyang binubuo ng isang tao.

            Ang tao’ may paninindigan, ang isang nilalang ay magiging isang ganap na tao kapag may sarili siyang prinsipyo na pinaiiral sa kanyang aspeto. Ang prinsipyong ito’y naka-angkla parin sa kung ano ang tama at siyang nararapat. Ang ganap na tao’y hindi nagpapadala sa mga maling paniniwala na magbubunga ng kasamaan sa kanyang sarili at sa kanyang nakapaligid-ligid. Ang kanyang prinsipyo ay isang matibay na pundasyon sa isang istraktura, na sin’tibay ng isang blokeng simento na di’matitinag o matutumba sa paghagupit ng anong bagayo. Kapag ang isang nilalang ay may paninindigan sa kanyang prinsipyong tapat sa kung ano ang tama at nararapat, ang nilalang na ito’y magkakaroon ng matibay na paniniwala sa buhay, na kahit sino ma’y hindi ito magigiba.

            Ang tao’y may katwiran, ang pagiging makatwiran ay tumutukoy sa kakayahan ng isang nilalang na magpagwari-wari o mapagnilay-nilayan ang mga bagay-bagay na makakaapekto sa kanyang hakbangin patungo sa kanyang layunin. Ang layunin ng pagiging maktwiran ay naglalayong maituwid ang mga paniniwala o mga hakbangin sa tuwing gagawa ng isang desisyon o tutungo sa isang layunin. Kapag ang isang nilalang ay napagwawari ang mga hakbanging ito, at isinagawa ang mga ito’y hindi magdudulot ng kanyang kapahamakan. Sa kaisipang ito, alam niya kung ano ang tama sa mali at pipiliin kung ano ang tama at nararapat.

            Ang tao’y may puso, ang puso’y tumutukoy sa kabutihan ng isang tao at tanglaw ang katotohanan ng mundo.  Ang puso’y nagpapamalas ng kabutihan na siyang isang esentsiyal sa isang tao, sa puso rin nakakubli ang tunay na pagkatao ng isang tao. Nagiging isang templo o tahanan ito ng kaluluwa ng isang pagkatao ng isang tao na nagtutulak sa’kanya na gumawa ng mabuti ayon sa nararapat.

            Matapos ang ilang pagpapaliwanag sa mga kasangkapan ng isag nilalang upang maging isang ganap na tao, na ang isang ganap na tao’y may paninindigan na naglalayong pagtibayin ang prinsipyo, ang isang ganap na tao’y may katwiran na tumutukoy sa pagwawari-wari sa mga hakbanging patungo sa isang mabuting layunin, at sa huli ay ang ganap na tao’y may puso na tanglaw ang katotohanan at nagtutulak sa isang tao na gumawa ng mabuti.

            

ika-9 ng Disyembre taong 2014:ikalabingapat na aaraw

[Confucius said: “Give me a few more years so I can devote fifty years to study change. I may be free from great mistakes“]

                                                                                                                             -Analects 7:16

            Sa kaisipang nakasaad ay tumatalakay sa pagiging matiyaga ng isang indibiduwal sa unti-unting pagkamit sa kaalaman. Sinasabi rin na pinag-lalaanan ng panahon ang pag-aaral upang makamit ang kaalaman. Ang layunin ng kaisipang ito’y maipahiwatig ang kahalagahan ng pagigigng matiyaga sa pag-aaral upang maiwasan ang kamalian na maaring maranasan.

ika-8 ng Disyembre taong 2014:ika labingtatlong araw

[Confucius said:”Yu, shall I teach you (the way to acquire) knowledge? To say that you know when you do not know and say you do not know when you do not know—that is (the way to acquire) knowledge”]

                                                                                                                        -Analects 2:27

            Paano nga ba nakakamtan ang kaalaman? Ayon kay Confucius ang pagkamit sa kaalaman ay pagtanggap na tayo ay walang alam, o maari ring tawaging “ignorante”. Ang pagiging “ignorante” ay hindi kumakatawan sa kamang-mangan o kawalan ng paniniwala, ang pagiging “ignorante” ay tumutukoy sa isang kaisipan, pagiging makatotohanan sa sarili at hindi lamang nagmamarunong sa lahat ng kanyang natatanaw. Kapag ang isang nilalana’y “ignorante”, nagiging bukas ang kanyang isipan sa mga bagong kaalaman na maaring magbago sa kanyang perspektibo sa buhay na siyang ikauunlad niya sa buhay. Hindi lamang ang isipan ang binubuksan nito pati narin ang pusong nakabalot sa kamang-mangan, ang isa’y naisasapuso ang mga bagong kaalaman o dunong na maari niyang magamit sa hinaharap. Naalala ko pa na aking pag-iisip dati’ tulad ng isang nagmamagaling na tao, sinasabi ko na marmi akong alam sa bagay na’riyan ngunit hindi ko naman napapanindigan ang mga ito, waring ako pa’ng lumalabas na walang alam. Wika nga ni ginnong Socrates “ All we know is we know nothing”

ika-5 ng Disyembre taong 2014: ika-labingdalawang araw

[When his mat was not straight (Confucius) did not sit on it.]

                                                                                                            -Analects 10:9

            Ang pahayag na nakasaad ay tumutukoysa ideya sa kung ano ang dapat ay nararapat lamang na sundin, na parang isang disiplina ng isang nilalang. Sa ideyang ito na nagpapahiwatig na dapat lamang sundin kung ano ang tuwid at hindi ang baluktot na paniniwala, at nararapat lamang na maging isang desiplina ng isang nilalang. Ang ideyang ito rin ay tumutukoy sa disiplina ng isang tao kapag siya ay gumagawa ng isang desisyon. Halimbawa nalamang sa isang mag-aaral na hindi nagawa kanyang takdangaralin at nagkataong mayroon siyang dalawang pagpipilian, ang mangongopya kung sabagay lahat naman ay ginagawa  ang gaing pandaraya, at gawin ang takdang aralin na hindi nangongopya. Hindi ba’t mas mainam na ginagawa ang takdangaralin na hindi nangongopya, sapagkat lubusan pa niyang maiintindihan ang aralin, na ihalintulad sa pangongopya na magdudulot ng pagiging linta ng isang mag-aaral. 

ika-4 ng Disyembre taong 2014:ika-labingisa na araw

[Confucius said, “A superior man in dealing with the world is not for anything or against anything. He follows righteousness”.]

                                                                                                                        -Analects 4:10

            Ang pahayag ay tumutukoy sa prinsipyong naglalayong gawin kung ano ang nararapat. Sinasabi na ang isang dakilang nilalang ay hindi makitid kung mag-isip at naisasagawa ang siyang nararapat. Ang dakilang tao’y may paninindigan kung ano ang nararapat at nananatili ang katapatan sa kanyang paninindigan. Kung ating susuriin, ang pagiging tapat sa nararapat at pinaninindigan ang siyang prinsipyo ay magbubunga pagiging dakilaan at siyang magiging instromento sa pagkakaisa (harmony). Sa’king pagwawari, ang pahayag ay nananawagan sa lahat na gawin kung ano ang siyang nararapat at panindiagan kung ano ang siayng tama sa kadahilanan ng pagkakaroon ng kaisahan (harmony).

ika-2 ng Disyembre taong 2014: ika-sampung araw

[Confucius said: “There are those who act without knowing (what is right). But I am not one of them. To hear much and select what is good and follow it, to see much and remember it, is the second type of knowledge (next to innate knowledge)”]

                                                                                                            -Analects 7:27

            Sinasabi na kapag may dunong ang tao’y, sadyang alam niya ang tama sa mali at pipiliin kung ano ang tama. Ang taong may dunong ay alam kung ano ang kanyang ginagawa, pinagwawari-wari ang mga bagay-bagay upang mapanatili ang katapatan sa kung ano ang tama, na siyang magubunga nga kabutihan. Ang taong may dunong ay gising sa katotohanan at alam kung ano ang nangyayari sa kapaligiran, kung sadyang gising ang kalooban isang nilalalang at bukas ang kanyang mga mata at tanglaw ang katotohanan, hindi siya mahihirapan sa mga mabibigat na desisyon na kanyang pagpapasyahan. Kung ating pagka-iisipin, ang karunungan ay isang kakayahang ipinagkaloob ng buong maykapal upang tayo ay makapag-wari, makapag-desisyon, at magawa ang nararapat.

ika-1 ng Disyembre taong 2014: ika siyam na araw

[Confucius said, "With coarse rice to eat, with water to drink, and with a bent arm for a pillow, there is still joy. Wealth and honor obtained unrighteousness are but floating clouds to me"]
                                                                                                                        -Analects 7:15

          Tuany ngang marangal kung maiituturing ang isang nilalang na matuwid at tapat sa prinsipyong naglalayong makamit ang tunay na karangalan, at siyang di nangangarap makamit ang makamundong karangalan na naguugat sa kasakiman. Ngunit ano nga ba ang tunay na karangalan? Sa aking pagninilay-nilay ang tunay na karangalan ay tumutukoy sa pagkamit ng isang bagay ng isang nilalang na hindi gamit ang kasamaan upang makamit ang isang layinin, at makakadama ng kaginhawaan sapagkat nagawa niya ang tama. Sakasamaang palad, taliwas ang prinsipyong ito na nagbibigay kaginhawaan sa ilang nanunungkulan sa bayan, at iilan lamang ang tumutugon sa prinspying ito buhat narin ng pangangailangan at tukso.